#Çokayog

Ağa

Maho Ağa – Şener Şen

Ağalık geçmişte kalmış gibi görünen ancak etkisini halen devam etmekte olan bir müessesedir.

Günümüzde izlediğimiz film ve dizilerde halen ağalık makamının olmazsa olmaz gibi şirin gösterilerek insanımızın içinde var olanı dışa vurmaktadır.

Osmanlı devletinden bildiğimiz gibi devlet özellikle halkı daima kontrol altında tutmak eğilimindeydi. Denetim kurmanın en belirleyici yöntemlerinden biri, halki bireysel olarak atanacak yönetici yerine o mahallin gücü hissedilen insanlar yani ağalardı. Ağalar devlet tarafından atanacak yöneticiden daha etkili kimselerdir. Çünkü mahallin insanı ile arasında kan bağı bulunmakta idi.

Devletin gücünü eline alan ekser çoğunluk ağa halka daha iyi hizmet yerime herşeyi kendine göre yapan ve maddi manevi tüm gücü iyice eline alan kimseler olmuştur. Devlet ise kendisine sorun olmadığı sürece bu insanlara tolerans göstermiştir.

Agalar mıntıkalarında ki vergileri toplamak, muhtelif konulardaki fermanları duyurarak gereğinin
yapılmasını sağlamak ve halk arasındaki çatışmaları gidermekle yükümlü kılındılar. Yaptıkları hizmetlere karşılık olarak topladıkları vergiden % 25 hisse almaktaydılar. Aşiret ağaları maaş yerine ağalık hakkı tabirinin kullanıldığı pay alıyorlardı. Bu yüzden aşiret ağaları ahali üzerinde ekonomik olarak da etkili bir
konuma gelmelerini sağlamıştır.

Ağalık genellikle babadan oğula geçmekte idi. Konargöçerlerle ilgili kanunda “Yörük taifesi konar ve göçer halktır ve sancağa taallukları ve ihtisabları olmayub ağaları subaşıdır”. Yani ağalar mıntıkalarında güvenlik, asayişten de sorumludur.

Yüzyıl ortalarında getirilen toprak reformu, toprağı aşiretsizleştirme sürecini başlatmış ve böylece birçok ağa tapulu geniş arazilere
sahip olabilmiştir. Özellikle 1920’lerden sonra toprağın, özel mülkiyet unsuru olarak ağalarının şahısları adına tapuda düzenlenmesi birçok insanı topraksız ćiftçi konumuna düşürmüştür .

Ağalık sadece Anadolunun Doğusuna özgü gibi gorunsede aslında tüm Anadoluda varlık göstermekte idi. Efe, Bey, Reis olarak karşımıza çıkan yine aslında ağanın ta kendisi idi.

Günümüzde ise dizilerde kendini gösteren ağa bey efeler kanun tanımaz kendi devleymiş gibi hareket eden karakterler olarak sunulmaktadır. Bununda eşim kaynağı geçmişte ağaların tutumlarıdır.

Şener Şen ve Kemal Sunal’ın rol aldıkları filmlerde ağaların tutumlarını eleştirmişler. Günümüzde mi gibi insanların rol model alacakları kimseler olarak sergilenmemistir. Şimdi ise tam tersi ağaları beyleri ve efeleri herkesin olmasını isteyeceği bir rol olarak karşımıza sunulmaktadır. Bu kimseler suç işler ama üzeri örtülür. Devlet makamına gider sıradan biri için hayal olanı ellerini kollarını sallayarak yapar.

Daha fazla bireysellesen insan daha fazla eşitlik için bu türden dizi rollerinin son bulması gerekmektedir.