#Çokayog

Bilinmeyen yani X

Eğitim ve gerçek hayatın değişmez gerçeği matematik hep karşımıza çıkmıştır. En basit ekim yapmaktan tutunda uzaya gitmeye kadar matematik hayatin her yerindedir.

Işık Doğudan Gelir yazımda da belirttiğim gibi islam dünyası geçmişinde ortaya konulan bilimsel çalışmaları geliştirmek yerine unutmayı tercih etmiştir. Bazen karşımıza oyle bilgiler çıkıyor ki yok daha ne diyebiliyoruz. Bunu da mı bizim bilim alemi bulmuş diyoruz.

Emin Maluf’un (Amin Maalouf) Semerkant eserini okurken öğrendim ki matematikte bilinmeyen terim olarak nam salan X ‘si islam bilginleri tarafından ortaya konulmus bir teori imiş. Peki hiç düşündünüz mü neden x diye acaba. Başka harf değilde neden x

Cebir yani matematiğin temellerini El Harezmi atmıştır. Cebir sözcüğü de Harezmi’nin “El’Kitab’ül-Muhtasar fi Hısab’il Cebri ve’l-Mukabele” (Cebir ve Denklem Hesabı Üzerine) adlı eserinden gelmektedir. Bu eser aynı zamanda doğu ve batının ilk müstakil cebir kitabı olma özelliğini taşımaktadır.

Arapça şın ﺵ harfi Türkçe de “ş” sesine karşılık gelmekle ayni zamanda ‎Arapça da “bir şey” anlamına gelen “şeylan” kelimesinin baş harfidir. İngilizce’de ise bunun karşılığı “something”dir.

Ortaçağın islam dünyasından Batıya aktarılan bilimsel çalışmalarda temel sorun tercümede yaşanmakta idi. Arapça bazı kelimelerin harflerin Batı dillerinde karşılığı yoktur. Günümüzde bu sorum teknolojik ürünlerde karşımıza çıkmaktadır. İsmimizi yazarken bile bazen kabul görmez ş ç ğ büyük i gibi harfler kabul görmez.

İslam bilginlerinin çalışmaları Batı medeniyetine öncelikle Yunan harfleri kullanilarak tercüme edilmiştir bundan dolayı ş sesi için Antik Yunanca’nın ϗ Kai harfi kullanılmıştır.

Bu kaynaklar Latince alfabeli dillere çevirisi yapilirkende Yunan Kai harfinin yerine Latin X harfini kullanmışlardır.

Günümüzde çoğu matematik sorunda x harfi mutlaka vardır ve sorunun temelini oluşturur. Bilinmeyen birim genellikle x diye tabir edilir.

İslam bilginlerinin bu gibi çok çalışması olmus ve islam dünyasınca gerekli değeri görmemiştir.

“Bilinmeyen yani X” için 4 yorum

  1. Nasıl da kuytu köşede bırakmışız kendimizi, bunu biz yapmışız. Kendi ellerimizle başarılarımızın üzerini örtmüşüz. Aklımıza dahi gelmeyecek bir çok şeyi Müslüman bilim adamlarının bulduğunu biliyordum ama X gerçekten şaşırttı. Hazineme yeni bir bilgi kattınız, minnettarım…

    Beğen

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s